Opieka nad osobą starszą w domu z pomocą pielęgniarki

Co pielęgniarka robi u seniora, wynika z jego chorób i zaleceń lekarza. Najczęściej mierzy ciśnienie i cukier, pilnuje leków, robi zlecone zabiegi i zauważa zmiany, które łatwo przeoczyć na co dzień. Na NFZ pomaga pielęgniarka POZ, a po kwalifikacji także pielęgniarka opieki długoterminowej. Codzienna pomoc w domu to już zadanie rodziny, opiekunki albo usług opiekuńczych z gminy.

W skrócie

Zakres
Pomiary, kontrola leków, zastrzyki, opatrunki, ocena skóry i sprawności
Pielęgniarka POZ
Bezpłatnie po złożeniu deklaracji; w domu, gdy stan zdrowia to uzasadnia
Opieka długoterminowa NFZ
Barthel 0–40 pkt i skierowanie lekarza; wizyty co najmniej 4 razy w tygodniu
Codzienna pomoc
Usługi opiekuńcze z ośrodka pomocy społecznej, rodzina, opiekunowie

Co pielęgniarka robi u seniora

Pielęgniarka zajmuje się zdrowiem, nie prowadzeniem domu. Podczas wizyty najczęściej:

  • mierzy ciśnienie, tętno, cukier, saturację, temperaturę i wagę,
  • sprawdza, czy leki są brane tak, jak zalecił lekarz, pomaga ułożyć dozownik i patrzy, czy nie ma działań niepożądanych,
  • robi zabiegi zlecone przez lekarza: zastrzyki, opatrunki, pobranie krwi do badań, kroplówki,
  • ogląda skórę, szukając zaczerwień w miejscach ucisku, otarć i ran na stopach u osób z cukrzycą,
  • zauważa zmiany apetytu, picia, snu, pamięci, nastroju i sprawności,
  • pokazuje rodzinie, jak pomagać przy wstawaniu, myciu i lekach.

Leczenia sama nie zmienia. Kiedy coś ją zaniepokoi, daje znać lekarzowi prowadzącemu i ustala z rodziną, co dalej.

Pielęgniarka, opiekunka i usługi opiekuńcze w jednej tabeli

Kto Zakres pomocy Jak uzyskać
Pielęgniarka POZ zabiegi na zlecenie lekarza, porady, wizyty w domu, gdy są uzasadnione deklaracja wyboru w przychodni lub przez IKP
Pielęgniarka opieki długoterminowej systematyczna pielęgnacja, zabiegi i nauka opiekunów skierowanie lekarza i ocena w skali Barthel do 40 pkt
Usługi opiekuńcze z gminy codzienne potrzeby, higiena, pielęgnacja zlecona przez lekarza wniosek do ośrodka pomocy społecznej
Prywatna pielęgniarka zabiegi i wizyty w uzgodnionym terminie umowa z praktyką pielęgniarską
Opiekunka posiłki, higiena, zakupy, towarzystwo umowa z opiekunką lub agencją

Wizyty pielęgniarki nie zastąpią kogoś, kto codziennie pomaga zjeść, umyć się i wstać. Taką pomoc zaplanuj osobno: w rodzinie, przez usługi opiekuńcze albo z opiekunką.

Sygnały, że przyda się pielęgniarka

Najczęściej rodziny dzwonią po wypisie ze szpitala, kiedy senior wraca z nowymi lekami, raną albo zleconymi zastrzykami. Drugi częsty powód to insulina albo inny nowy lek, którego podawania trzeba się nauczyć.

Zastanów się nad wizytami także wtedy, gdy:

  • senior się przewraca, słabnie albo coraz gorzej chodzi,
  • bierze leki od kilku lekarzy i myli dawki,
  • gorzej pamięta, je mniej albo chudnie,
  • ma zaczerwienienia w miejscach ucisku albo rany, które się nie goją.

Jeśli większość dnia spędza w łóżku, przeczytaj też karty opieka nad pacjentem leżącym i zapobieganie odleżynom.

Na pierwszą wizytę

Przygotuj spis leków z dawkami i porami, łącznie z lekami bez recepty i suplementami. Obok połóż ostatnie karty informacyjne ze szpitala i wyniki badań. Zapisz uczulenia i przebyte choroby.

Jeśli senior ma ciśnieniomierz albo glukometr, wyjmij je razem z zapisami pomiarów. Przyda się też numer do lekarza prowadzącego i do osoby z rodziny, która koordynuje opiekę. Kup zwykły zeszyt, w którym pielęgniarka i rodzina będą notować pomiary i zmiany.

Na koniec ustalcie, co robi pielęgniarka, co rodzina może przejąć po instruktażu i kto dzwoni do lekarza, gdy stan się zmieni.

Leki u osoby starszej

Wszystkie leki trzymaj w jednym miejscu, razem z aktualnym spisem dawek. Dozownik tygodniowy niech napełnia zawsze ta sama osoba, według tego spisu.

Nie dziel i nie krusz tabletek, dopóki nie sprawdzisz, czy wolno. Część leków traci wtedy swoje działanie. Każdą zmianę leczenia zapisz i powiedz o niej pozostałym lekarzom. Senność, zawroty głowy, splątanie albo osłabienie po nowym leku zgłoś lekarzowi.

Przy kilku chorobach i lekach od wielu specjalistów lekarz POZ może skierować seniora do poradni geriatrycznej. Geriatra patrzy na leczenie jako całość, także na interakcje między lekami.

Mieszkanie bez pułapek

Zacznij od drogi do łazienki i zabierz z niej luźne dywaniki, kable i meble. W sypialni, korytarzu i toalecie zostaw nocne światło. Przy toalecie i pod prysznicem przykręć uchwyty, a w brodziku połóż matę antypoślizgową.

Zamiast rozdeptanych kapci lepsze są stabilne buty z zakrytą piętą. Łóżko i krzesło ustaw na takiej wysokości, żeby łatwo z nich wstać.

Seniorzy słabiej czują pragnienie. Suche usta, mniej moczu, osłabienie i splątanie mogą oznaczać odwodnienie.

Pomiary w domu

Zapisy z kilku tygodni mówią lekarzowi więcej niż jeden pomiar w gabinecie. Pielęgniarka może nauczyć seniora albo rodzinę, jak je robić i zapisywać.

Ciśnienie. Mierzy się je na siedząco, po kilku minutach odpoczynku, o stałych porach, mankietem dopasowanym do obwodu ramienia. Zapisuj wynik, tętno i godzinę.

Cukier. U osoby z cukrzycą mierz go według zaleceń lekarza i notuj razem z porą posiłku i dawką insuliny. Poty, drżenie rąk, nagłe osłabienie albo splątanie mogą oznaczać niski cukier. Postępuj wtedy według planu ustalonego z lekarzem.

Waga. Jak często się ważyć, ustal z personelem. Szybki przyrost wagi z obrzękami nóg albo chudnięcie bez powodu zgłoś lekarzowi.

Temperatura. Mierz ją, gdy senior źle się czuje. U starszych osób infekcja nie zawsze daje wysoką gorączkę.

Pamięć i nastrój

Gorsza pamięć, wycofanie z kontaktów, utrata zainteresowań i kłopoty ze snem to nie jest „normalna starość”. Za tym może stać depresja, otępienie, działanie leków albo choroba, którą da się leczyć. Pielęgniarka zwraca na to uwagę, ale zgłosić to lekarzowi POZ albo geriatrze powinna rodzina. Ocena nastroju i poczucia samotności należy do całościowej oceny geriatrycznej.

Objawy, przy których nie czekasz na wizytę

Dzwoń pod 112 lub 999, gdy:

  • opada kącik ust, mowa jest niewyraźna, słabnie ręka albo noga (to mogą być objawy udaru),
  • pojawia się duszność albo ból w klatce piersiowej,
  • senior upadł i uderzył się w głowę, zwłaszcza jeśli bierze leki przeciwkrzepliwe,
  • traci przytomność albo nie ma z nim kontaktu.

Nagłe splątanie, gorączka, brak moczu albo wyraźne osłabienie to powód do pilnego telefonu do lekarza. U starszych osób bywają pierwszym objawem infekcji albo odwodnienia.

Opieka nad seniorem na NFZ

Deklaracja wyboru pielęgniarki POZ. Składasz ją w przychodni albo przez Internetowe Konto Pacjenta. Pielęgniarka POZ robi zabiegi na zlecenie lekarza w przychodni i w domu pacjenta.

Wizyty domowe POZ. Lekarz i pielęgniarka POZ przychodzą do domu, gdy jest to uzasadnione medycznie. Przychodnie pracują w dni robocze w godzinach 8–18, a w nocy i święta działa nocna i świąteczna opieka zdrowotna.

Pielęgniarska opieka długoterminowa domowa. Dla osób z wynikiem 40 punktów lub mniej w skali Barthel, na skierowanie lekarza ubezpieczenia zdrowotnego z kartą oceny. Pielęgniarka przychodzi co najmniej 4 razy w tygodniu i co miesiąc na nowo ocenia stan chorego. Nie można w tym czasie korzystać z hospicjum domowego ani mieszkać w zakładzie opiekuńczym.

Poradnia geriatryczna. Potrzebne jest skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, na przykład lekarza POZ.

Hospicjum domowe. Dla osób z nieuleczalną, postępującą chorobą. Skierowanie wystawia lekarz ubezpieczenia zdrowotnego, a pielęgniarka przychodzi co najmniej 2 razy w tygodniu.

Zakład opiekuńczo-leczniczy albo pielęgnacyjno-opiekuńczy. Opieka całodobowa, do której potrzebna jest kwalifikacja medyczna. Placówka wyjaśnia warunki przyjęcia i opłatę za pobyt i wyżywienie. Sam wynik skali Barthel nie daje miejsca.

Dokumenty i kolejność kroków opisuje strona jak zorganizować wizytę pielęgniarki.

Pomoc z gminy i ZUS

Usługi opiekuńcze przyznaje ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych osobie, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn potrzebuje pomocy innych. To pomoc w codziennych sprawach, opieka higieniczna i pielęgnacja zalecona przez lekarza. Odpłatność określa uchwała rady gminy.

Specjalistyczne usługi opiekuńcze są dopasowane do konkretnej choroby albo niepełnosprawności i wykonują je osoby ze specjalistycznym przygotowaniem.

Dodatek pielęgnacyjny ZUS przyznaje z urzędu osobom pobierającym emeryturę lub rentę po ukończeniu 75 lat.

Prywatne wizyty u seniora

Rodziny zamawiają prywatną pielęgniarkę, gdy potrzebny jest konkretny dzień, wizyta w weekend albo więcej zabiegów, niż zapewnia przychodnia. Przed pierwszą wizytą ustal cel wizyt i to, co pielęgniarka ma robić. Zdecydujcie, czy przychodzi według stałego grafiku, czy wtedy, gdy zadzwonisz. Umówcie się też, jak przekazuje informacje rodzinie i lekarzowi oraz kto kupuje leki i materiały.

Cena zależy od liczby i długości wizyt, rodzaju zabiegów, materiałów, odległości dojazdu i pory. Więcej na stronie cennik.

Najczęstsze pytania

Czym różni się pielęgniarka od opiekunki osoby starszej?

Pielęgniarka udziela świadczeń zdrowotnych: robi zastrzyki, zmienia opatrunki, ocenia stan zdrowia i przekazuje obserwacje lekarzowi. Opiekunka pomaga przy posiłkach, myciu i zakupach, a do tego dotrzymuje towarzystwa. Wiele rodzin korzysta z obu.

Czy pielęgniarka POZ przyjdzie do domu seniora?

Tak, jeśli uzasadnia to stan zdrowia, na przykład gdy senior nie dojdzie do przychodni. W domu robi zabiegi zlecone przez lekarza, takie jak zastrzyki czy zmiana opatrunku. Senior musi mieć złożoną deklarację wyboru pielęgniarki POZ.

Kto kwalifikuje się do pielęgniarskiej opieki długoterminowej?

Osoba, która w skali Barthel ma 40 punktów lub mniej, czyli w dużym stopniu zależy od innych. Nie może być jednocześnie pod opieką hospicjum domowego ani mieszkać w zakładzie opiekuńczym. Potrzebne jest skierowanie lekarza ubezpieczenia zdrowotnego z kartą oceny.

Ile razy w tygodniu przychodzi pielęgniarka długoterminowa?

Co najmniej 4 razy. Pracuje od poniedziałku do piątku w godzinach 8–20, a w soboty i dni wolne przychodzi, gdy jest to uzasadnione medycznie. Liczba wizyt rośnie, jeśli chory potrzebuje więcej.

Jak często pielęgniarka powinna odwiedzać seniora prywatnie?

Tak często, jak wymaga tego jego zdrowie. Przy stabilnym stanie wystarczą wizyty kontrolne, a przy ranach, nowej insulinie albo codziennych zastrzykach pielęgniarka przychodzi częściej. Grafik ustalcie z nią i z lekarzem prowadzącym, a gdy stan seniora się zmieni, ułóżcie go od nowa.

Co zrobić, gdy senior nie chce przyjmować leków?

Porozmawiaj z lekarzem prowadzącym. Czasem da się uprościć schemat albo zmienić postać leku. Nie chowaj leków w jedzeniu i nie zmieniaj dawek na własną rękę, a przy wielu lekach od różnych specjalistów zapytaj o poradnię geriatryczną.

Jak uzyskać usługi opiekuńcze z gminy?

Złóż wniosek w ośrodku pomocy społecznej albo centrum usług społecznych w miejscu zamieszkania. Ośrodek ustala zakres, czas i miejsce usług, a odpłatność wynika z uchwały rady gminy. Po nagłym pogorszeniu zdrowia usługi mogą zostać przyznane szybciej.

Opieka pielęgniarska nad seniorem – w Twoim mieście

Wybierz miejscowość, aby przejść do zakresu usług, warunków dojazdu i kosztów prywatnej wizyty.

Województwo dolnośląskie

Województwo lubuskie

Województwo łódzkie

Województwo opolskie

Województwo wielkopolskie

Wszystkie miasta

Powiązane zabiegi